Hai riscos que ven e outros que non. O radón pertence claramente ao segundo grupo. Non ten cheiro, non se ve, non provoca síntomas inmediatos… pero está aí.
E en Galicia, máis que en moitas outras zonas de España.
Nos últimos anos, o radón pasou de ser un gran descoñecido a converterse nun factor crave de saúde ambiental en vivendas, especialmente en casas unifamiliares, baixos e edificios construídos directamente sobre o terreo.
Neste artigo explicámosche que é o radón, por que Galicia é unha zona especialmente afectada, como se mide correctamente e que solucións existen para reducilo e protexer a túa vivenda de forma eficaz.
Que é o radón e por que supón un risco
O radón é un gas radioactivo natural que se xera pola descomposición do uranio presente no chan e as rocas.
Fíltrase desde o terreo cara ao interior dos edificios a través de:
- Gretas no chan.
- Xuntas de cimentación.
- Muros en contacto co terreo.
- Canalizacións e pasos de instalacións.
Por que é perigoso?
O radón é a segunda causa de cancro de pulmón despois do tabaco, segundo a Organización Mundial da Saúde.
O risco aumenta cando se respira de forma continuada durante anos, especialmente en espazos pechados mal ventilados.
Por que Galicia é unha zona de alto risco de radón
Galicia está catalogada como zona prioritaria de actuación fronte ao radón. A razón é principalmente xeolóxica:
- Alto contido en granito (rico en uranio).
- Chans moi permeables.
- Clima húmido que favorece a acumulación en interiores.
- Vivendas tradicionais con contacto directo co terreo.
O Código Técnico da Edificación (CTE) recoñece esta situación e impón medidas específicas en moitas zonas galegas para obra nova e rehabilitación.
Que niveis de radón considéranse perigosos
A referencia legal en España é:
- 300 Bq/m³ como nivel máximo recomendado en vivendas.
Por baixo dese valor, o risco considérase baixo.
Por encima, é necesario actuar, especialmente se os niveis superan amplamente ese limiar.
O importante é entender que:
- Non hai un nivel “seguro” absoluto.
- Canto máis baixo sexa o nivel, mellor para a saúde.
Como entra o radón nunha vivenda
O radón entra desde o subsolo, non desde o aire exterior.
Puntos habituais de entrada:
- Soleiras e forxados sanitarios.
- Sotos e semisótanos.
- Muros enterrados.
- Xuntas de dilatación.
- Sumidoiros e canalizacións.
Por iso, ventilar non sempre é suficiente, especialmente cando o gas entra de forma continua desde o terreo.
Como se mide o radón correctamente
Aquí convén ser moi claros: medir o radón ben é tan importante como actuar ben.
Medición doméstica básica
Existen kits domésticos de medición pasiva que:
- Colócanse na vivenda durante varios meses.
- Ofrecen un valor medio orientador.
Son útiles como primeira aproximación, pero non sempre reflicten o comportamento real do gas ao longo do tempo.
Medición profesional certificada
A medición profesional:
- Utiliza detectores homologados.
- Colócase en estancias crave.
- Mantense o tempo necesario segundo normativa.
- Permite interpretar resultados con criterio técnico.
Isto é especialmente importante se:
- A vivenda está en zona de risco.
- Vai vender ou alugar.
- Quérese xustificar unha intervención.
Un diagnóstico mal feito pode levar a solucións ineficaces.
Que solucións existen para reducir o radón
Non existe unha única solución válida para todas as vivendas. A actuación depende da orixe do gas e da tipoloxía do edificio.
Ventilación controlada
- Aumenta a renovación de aire.
- Pode reducir niveis moderados.
- Non sempre é suficiente por si soa.
Barreiras e selaxes
- Selaxe de gretas e pasos.
- Barreiras anti-radon en rehabilitacións.
- Útil como complemento, non como solución única.
Sistemas de extracción de radón
É a solución máis eficaz na maioría de casos en Galicia.
Funcionan mediante:
- Depresión do terreo baixo a vivenda.
- Extracción do gas antes de que entre no edificio.
- Sistemas activos ou pasivos segundo o caso.
Ben deseñados, reducen os niveis de forma moi significativa e estable no tempo.
Radón e Código Técnico da Edificación (CTE)
Desde 2019, o CTE esixe:
- Medidas específicas contra o radón en zonas de risco.
- Obrigación de xustificar solucións en obra nova.
- Intervencións en rehabilitacións importantes.
Moitas vivendas anteriores a esta normativa non contan con ningunha protección, o que explica niveis elevados en casas aparentemente “ben construídas”.
Caso práctico realista en Galicia
Vivenda unifamiliar na provincia de Ourense
- Vivenda de dúas plantas.
- Construción anterior a 2000.
- Soto parcialmente enterrado.
- Sensación de aire cargado en planta baixa.
Diagnóstico:
- Medición profesional durante varios meses.
- Niveis claramente superiores aos valores recomendados.
- Entrada principal desde o subsolo.
Actuación:
- Instalación de sistema de extracción de radón.
- Mellora puntual de ventilación.
- Seguimento posterior.
Resultado:
- Redución moi significativa dos niveis.
- Valores estables no tempo.
- Mellora clara da calidade do aire interior.
A clave non foi só instalar un sistema, senón medir antes e despois, e axustar a solución á vivenda concreta.
Cando convén facer un estudo de radón?
Especialmente recomendable se:
- Vives en Galicia e a túa vivenda está en contacto co terreo.
- Tes soto, semisótano ou baixo.
- A vivenda é anterior a 2019.
- Vas reformar ou rehabilitar.
- Queres alugar ou vender con garantías.
O radón é un risco silencioso, pero evitable.
En Galicia, ignoralo non é unha boa estratexia, especialmente cando existen solucións eficaces e tecnicamente contrastadas.
A clave está en medir correctamente, interpretar ben os resultados e actuar con solucións adecuadas a cada vivenda.
En Nerxiagal traballamos con medicións e solucións profesionais, adaptadas á realidade construtiva galega, porque cando falamos de saúde e vivenda, non vale improvisar.