As placas solares xa non son unha tecnoloxía do futuro: son parte do presente enerxético de miles de fogares galegos. Pero aínda que todos vimos paneis en tellados, non sempre é fácil imaxinar como funciona unha instalación de autoconsumo fotovoltaico desde dentro.
Que pasa exactamente desde que a luz do sol toca un panel ata que ese quilowatt chega ao teu tostadora? Que compoñentes interveñen? Como se conecta ao cadro eléctrico? Que ocorre coa enerxía que non usas nese momento?
Nesta guía técnica, explicámosche paso a paso como funciona unha instalación fotovoltaica doméstica, que elementos compóñena e como se xestiona a enerxía para que poidas entender claramente se este sistema encaixa ou non coa túa vivenda.
Como empeza a produción de enerxía solar? Radiación e captación fotovoltaica
Os paneis fotovoltaicos están formados por células de silicio que, ao recibir radiación, xeran unha corrente eléctrica en corrente continua (CC).
Canta máis radiación e mellor orientación teña o panel, maior será a produción.
En Galicia, mesmo con días nubrados, a luz difusa permite manter unha produción constante, aínda que menor que en días asollados.
Paneis fotovoltaicos: que son e como converten a luz en electricidade
Os paneis captan a enerxía e transfórmana en electricidade.
Aspectos técnicos clave:
- Están conectados en series (cadeas) para aumentar a voltaxe.
- Todos os paneis dunha serie deben estar aliñados en potencia e orientación.
- As sombras afectan o rendemento, polo que se analizan coidadosamente antes da instalación.
Os paneis xeran electricidade en corrente continua (CC). Pero a túa vivenda funciona en corrente alterna (CA).
Por iso fai falta un equipo fundamental: o investidor.
O investidor solar: que é e por que é esencial no autoconsumo
O investidor transforma a corrente continua procedente dos paneis en corrente alterna apta para o consumo da túa vivenda.
Funcións principais:
- Converte CC → CA.
- Optimiza a produción segundo a radiación.
- Protexe o sistema #ante sobrecargas.
- Sincronízase coa rede eléctrica para evitar verteduras inseguras.
Existen varios tipos de investidores:
- String/investidor central: o máis común en vivendas.
- Microinversores: un por panel; ideais para tellados con sombras ou distintas orientacións.
- Optimizadores: dispositivos que reducen perdas en caso de sombras parciais.
Proteccións eléctricas en instalacións fotovoltaicas: seguridade e normativa
Antes de chegar ao cadro eléctrico, a enerxía pasa por proteccións obrigatorias segundo regulamento:
- Proteccións de corrente continua (CC).
- Proteccións de corrente alterna (CA).
- Magnetotérmicos e diferenciais específicos.
A súa función é garantir a seguridade e evitar danos en casos de curtocircuítos ou sobretensiones.
Contador bidireccional: como mide o autoconsumo e os excedentes solares
Se a instalación ten compensación de excedentes, a distribuidora instala, ou adapta, un contador bidireccional.
Este contador mide:
- Enerxía consumida da rede.
- Enerxía inxectada á rede.
Isto permite que a comercializadora che desconte en factura o valor da enerxía que produces e non consumes na túa vivenda.
Que pasa coa enerxía que non utilizas? Excedentes e baterías
Ao longo do día, a túa produción pode superar o teu consumo. Entón ocorren tres posibles escenarios:
1. Autoconsumo con compensación de excedentes
A enerxía sobrante vértese á rede.
A fin de mes, a comercializadora descóntache ese valor da túa factura de electricidade (ata o límite do consumo mensual).
2. Autoconsumo sen compensación
Toda a enerxía que non uses pérdese… salvo que teñas baterías.
Este modelo úsase en instalacións illadas ou en vivendas con alto autoconsumo instantáneo.
3. Autoconsumo con baterías
A batería almacena a enerxía excedente durante o día para usala:
- Usala de noite.
- Cubrir picos.
- Reducir a dependencia da rede.
A batería aumenta a independencia enerxética, pero non sempre é necesaria para obter un bo retorno do investimento.
Como se integra todo na túa vivenda?
O investidor conéctase ao cadro xeral da túa vivenda, habitualmente mediante un circuíto exclusivo.
A enerxía solar consómese sempre con prioridade sobre a enerxía da rede.
O proceso é automático:
- Sol → paneis → investidor → cadro eléctrico.
- A vivenda usa primeiro a enerxía solar dispoñible.
- Se falta enerxía, tómase automaticamente da rede.
- Se sobra, envíase á rede (se tes compensación).
Non tes que activar nin desactivar nada.
Monitorización: ver o que produces e consumes
Todas as instalacións modernas inclúen un sistema de monitorización:
- App móbil ou portal web.
- Datos en tempo real.
- Históricos de produción, consumo e aforro.
- Isto permite:
- Axustar hábitos.
- Saber cantos kWh produces ao día.
- Detectar anomalías ou perdas de rendemento.
Instalación fotovoltaica paso a paso: do estudo inicial á posta en marcha
Este é o proceso real que segue un instalador profesional:
Paso 1 — Estudo previo
- Análise do tellado.
- Consumo anual.
- Potencia recomendada.
- Sombras e orientación.
- Estrutura necesaria.
Paso 2 — Deseño do sistema
Defínese número de paneis, tipo de investidor, proteccións e cableados.
Paso 3 — Montaxe de paneis
- Instalación de soportes e estrutura.
- Fixación de paneis.
- Conexión en series.
Paso 4 — Cableado e conexión ao investidor
Todo debe cumprir normativa eléctrica vixente.
Paso 5 — Instalación de proteccións e conexión ao cadro
O investidor intégrase co cadro eléctrico da vivenda.
Paso 6 — Configuración e probas
Verificación de funcionamento, seguridade e monitorización.
Paso 7 — Legalización e alta
O instalador xestiona:
- Certificado eléctrico (boletín).
- Memoria técnica.
- Trámite coa distribuidora.
- Contrato de compensación (se procede).
Se non sabes que documentación debe entregarche o teu instalador ou como funciona a legalización, podemos axudarche a revisar o proceso para evitar erros e atrasos.
Que mantemento necesita unha instalación fotovoltaica?
O mantemento é mínimo:
- Limpeza de paneis 1–2 veces ao ano.
- Revisión de conexións e proteccións cada 2–3 anos.
- Revisión de investidor cando o indique o fabricante.
Os paneis adoitan durar 25–30 anos, e os investidores entre 8 e 15 anos, dependendo do modelo.
Rendemento fotovoltaico real en Galicia
Galicia ten máis horas de radiación solar do que suxiren os seus ceos nubrados.
A fotovoltaica funciona moi ben en climas tépedos, porque:
- A calor excesiva reduce o rendemento.
- As temperaturas suaves galegas favorecen a eficiencia.
- A luz difusa permite produción mesmo en días nubrados.
Unha instalación ben deseñada pode cubrir entre 50 % e 80 % do consumo anual dunha vivenda tipo.
*Amplía información no noso artigo: É rendible instalar placas solares en Galicia co clima actual?
Entender o proceso é o primeiro paso para decidir
Unha instalación de autoconsumo fotovoltaico non é só instalar paneis: é un sistema eléctrico complexo que debe ser seguro, eficiente e correctamente legalizado.
Canto máis entendas como funciona cada compoñente, máis fácil será valorar se esta tecnoloxía encaixa no teu fogar e como aproveitala ao máximo.
En Nerxiagal témolo claro: a enerxía solar non é cuestión de fe, é cuestión de datos.